การจัดองค์กรความมั่นคงในเอเชีย (จบ) อ. เกียรติชัย พงษ์พาณิชย์ วิทยาลัยนวัตกรรมสังคม ม.รังสิต

การจัดองค์กรความมั่นคงในเอเชีย (จบ)

อ. เกียรติชัย พงษ์พาณิชย์ วิทยาลัยนวัตกรรมสังคม ม.รังสิต

DSC_1260

องค์กรความมั่นคงที่เรียกว่า องค์กรความร่วมมือ เซี่ยงไฮ้ (Shanghai Cooperation Organization) นี้ นับว่าสร้างโครงสร้างขององค์กรเข้มแข็งมากด้วยการก่อตั้งสำนักงานเลขาธิการขึ้นที่กรุงปักกิ่ง และยังได้จัดตั้งศูนย์ต่อต้านลัทธิก่อการร้ายขึ้นที่เมืองบิชเคก (Bishkek) ซึ่งเป็นเมืองหลวงของคีร์กีซสถาน ทำให้เห็น SCO นี้ มีลักษณะที่เป็นเชิงสถาบันมากขึ้น

กรณีการโจมตีสหรัฐ 9/11 และสหรัฐก็ตอบโต้ไล่ล่ากลุ่มก่อการร้ายอย่างไม่ลดละนั้น ทำให้ภูมิภาคแถบเอเชียกลาง ต้องวางยุทธศาสตร์อย่างกว้างขวาง ต่อต้านกลุ่มก่อการร้ายพร้อมกันกับสหรัฐไปด้วย นี่นับเป็นสถานการณ์ทางยุทธศาสตร์ใหม่ทั้งหมด ซึ่ง SCO ต้องใช้เวลาในการสร้างความสมานฉันท์ร่วมกัน

การวางยุทธศาสตร์ต่อต้านกลุ่มก่อการร้ายนี้ แม้ว่าสมาชิกทั้งหมดของ SCO จะสนองตอบต่อมาตรการต่าง ๆ ที่ฝ่ายสหรัฐเสนอให้ เพื่อให้ต่อต้านและให้การสนับสนุนทำลายกลุ่มตอลิบันในอัฟกานิสถาน และให้การสนับสนุนแต่ละรัฐสมาชิกของ SCO ที่จะดำเนินการตามแนวคิดและรักษาผลประโยชน์แห่งรัฐของตน

เรื่องดังกล่าวนี้ช่วงแรกรัฐสมาชิกของ SCO ลังเลอยู่ระยะหนึ่ง แต่ต่อมาทั้งจีนและรัสเซียจึงยินยอมให้รัฐในเอเชียกลางที่เป็นสมาชิก SCO ร่วมกัน ยอมรับความช่วยเหลือที่สหรัฐหยิบยื่นให้ ผลในข้อนี้ก็คือ สหรัฐได้รับอนุญาตให้เข้าไปตั้งฐานทหารขึ้นในคีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน และอุซเบกิสถาน

มีข้อวิพากษ์วิจารณ์กล่าวว่า SCO เองนั้น ไม่ได้ตอบรับเรื่องการทำสงครามต่อต้านการก่อการร้ายที่โจมตีสหรัฐ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าSCO นั้นก็เป็นองค์กรในระดับภูมิภาค ซึ่งมีขอบเขตของอำนาจความรับผิดชอบอย่างชัดเจน ในการทำสงครามต่อต้านลัทธิก่อการร้ายเช่นกัน

แต่ในกรณีที่กลุ่มก่อการร้ายโจมตีสหรัฐ เมื่อวันที่  9 กันยายนนั้น สมาชิกของ SCO ดูจะให้ความสนใจเฉพาะตัวในการเอาใจสหรัฐ มากกว่าที่จะให้สหรัฐสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กรของตน หรือแม้แต่จะต่อสู้ร่วมกันในการต่อต้านลัทธิก่อการร้าย

กล่าวกันว่า ข้อวิพากษ์วิจารณ์เหล่านี้ ก็เนื่องจากว่า SCO นั้น ถูกจีนกับรัสเซียครอบงำนั่นเอง จึงไม่รู้สึกถูกเส้นกับสหรัฐ เกรงว่าสหรัฐจะมาเพิ่มอิทธิพลมากขึ้นในภูมิภาคเอเชียกลาง อย่างไรก็ตาม จะต้องยอมรับกันด้วยว่า แต่แรกก็ดูจะระมัดระวังและสงวนท่าทีอยู่มาก

แต่รัฐสมาชิกทั้งหมด SCO ต่างกลับมาให้ความสนับสนุนที่จำเป็นเบื้องต้นให้กับสหรัฐ ในการทำสงครามต่อต้านลัทธิก่อการร้าย กลุ่มตอลิบัน นอกจากนั้นแล้ว รัฐสมาชิกของ SCO ก็ยังยอมรับอย่างดีว่าสงครามต่อต้านกลุ่มตอลิบันนั้น หาได้ยุติลงได้ด้วยเพียงความพ่ายแพ้ของกลุ่มตอลิบันไม่

เหตุผลที่ย้อนกลับมาสนับสนุนความพยายามของสหรัฐ ในการทำสงครามต่อต้านการก่อการร้ายนั้น  เพราะการที่จะทำให้สง ครามนี้จบลงได้ โดยเฉพาะในเขตภูมิภาคแห่งนี้นั้น ไม่ว่าจะเป็น สหรัฐ รัสเซีย หรือจีน ก็จะไม่สามารถจบสงครามดังกล่าวได้เลย หากแต่ละฝ่ายไม่ให้ความสนับสนุนซึ่งกันและกัน

รัฐสมาชิกของ SCO พบกันอีกครั้ง ในระดับการประ ชุมสุดยอด เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน ค.ศ.2002 ที่เมืองเซนต์ปีเตอร์ส เบิร์ก และได้มีการลงนามใน “กฎบัตรองค์กรความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ (Charter of Shanghai Cooperation Organization) ซึ่งทำให้SCO กลายเป็นองค์กรในระดับนานาชาติที่มีความเป็นสถาบันขึ้น

กฎบัตรดังกล่าว ยังต้องให้มีผล เมื่อมีการให้สัตยาบันของรัฐสภาแต่ละประเทศก่อนอีกด้วย กล่าวกันว่า  SCO นี้ หาใช่กลุ่มรวมกันของประเทศ ที่เป็นพันธมิตรใกล้ชิดกัน ทั้งไม่ได้เป็นองค์กรต่อต้านกลุ่ม หรือประเทศอื่นใดทั้งสิ้น

รัฐสมาชิกของ SCO ยังได้ลงนามใน ปฏิญญาทางการเมือง (Political declaration) เพื่อกำหนดภารกิจเร่งด่วนสามประการขึ้นมา คือ การรวมกลุ่ม ความมั่นคงในภูมิภาค ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ และความร่วมมือด้านมนุษยธรรม การต่อสู้เพื่อต่อต้านการก่อการร้าย และการแบ่งแยกดินแดนนั้น มีกำหนดไว้ในปฏิญญาแล้ว โดยให้ถือเป็นภารกิจเร่งด่วนที่สุดสำหรับองค์กร

The Shangri-La Dialogue in Singapore เป็นอีกองค์กรหนึ่งด้านความมั่นคงที่จัดตั้งเพื่อแสวงหาความร่วมมือและความไว้วางใจต่อกันในการสร้างความมั่นคงของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกด้วยกัน เพิ่งจัดตั้งขึ้นในปี ค.ศ.2001 นี้เอง โดยจัดให้เป็นเวทีสำหรับภาคีสมาชิก 28 ประเทศได้พบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนเรื่องอันเป็นความห่วงใยร่วมกัน

การประชุมขององค์กรนี้ มุ่งหมายให้ผู้บัญชาการทหารระดับสูงของประเทศสมาชิก ได้มีโอกาสและสถานที่พบปะพูดคุยกัน ทั้งในเวทีการพูดคุยอย่างเป็นทางการและการคุยนอกรอบ ซึ่งก็จะเห็นว่าการประชุมขององค์กรนี้ จะมีแต่ รมต.กลาโหม และผู้บัญชาการเหล่าทัพเท่านั้น ประเด็นของการพูดคุยจะเป็นเรื่องความมั่นคง ความขัดแย้ง และการหาหนทางแก้ไข

ถ้าติดตามการประชุมของ The Shangri-La Dialogue in Singapore หลังสุดต้นปีนี้ ก็จะเห็นประเด็นปัญหาการอ้างสิทธิในทะเลจีนใต้ เป็นเรื่องใหญ่ที่กลายเป็นวาระร้อนที่นำมาพูดคุยกันในที่ประชุมครั้งนั้น นอกจากนั้น ยังจะได้เห็นประเด็นเรื่องความเติบใหญ่กล้าแข็งของจีนเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ที่ทำให้สองประเด็นมีความร้อนแรง และได้รับความสนใจกับการไหวตัวของสหรัฐ ในการถ่วงดุลอำนาจกับจีนขณะนี้

สมาชิก 28 ประเทศขององค์กรนี้ ได้แก่ ออสเตรเลีย บรูไน พม่า กัมพูชา แคนาดา ชิลี ฝรั่งเศส เยอรมนี อินเดีย อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น ลาว มาเลเซีย มองโกเลีย นิวซีแลนด์ ปากีสถาน สาธารณรัฐประชาชนจีน ฟิลิปปินส์ รัสเซีย เกาหลีใต้ ศรีลังกา สิงคโปร์ สวีเดน ประเทศไทย ติมอร์เลสเต สหราชอาณาจักร สหรัฐ และเวียดนาม

องค์กรที่อยู่ในรูปลักษณะที่จัดการด้านความมั่นคงจากนี้ ที่จะต้องเรียนรู้ให้ลึกซึ้งเพิ่มเติมไปจากองค์กรที่กล่าวมาแล้ว คือกลไกที่จัดการด้านความร่วมมือในความมั่นคงในอาเซียน ที่มีชื่อว่า ARF หรือ ASEAN Regional Forum หรือภาคีอาเซียนในระดับภูมิภาค ซึ่งขณะนี้มีสมาชิกเข้าร่วมด้วยแล้วถึง 27 ประเทศด้วยกัน จัดเป็นเวทีสำคัญของอาเซียนในการสร้างความมั่นใจในความมั่นคงร่วมกันในอาเซียนและเอเชีย

ARF นี้ ต้องว่ากันละเอียด ยืดยาวหน่อย และควรรวมเขียนไว้ในเรื่องของอาเซียนเป็นการเฉพาะในคราวต่อไป เรื่ององค์กรด้านความมั่นคงที่เขียนมาเรียนรู้ร่วมกันให้เป็นพื้นฐานความเข้าใจ จึงจะยุติไว้เท่านี้ก่อนนะครับ.

ข่าวทั่วไป หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ — พุธที่ 23 กันยายน 2558 00:00:23 น.